Beter Handschrift-Praktische Aanpak

1001004002079722Terecht ligt in dit boek het accent op het schrijven als motorische vaardigheid.

Na een theoretisch hoofdstuk over de ontwikkeling van de motoriek met betrekking tot de handvoorkeur en over de ontwikkeling van het schrijven volgt een deel over de diverse invalshoeken waaruit signalen komen omtrent het slecht handschrift van het kind.

In het praktische derde deel worden met behulp van foto’s oefeningen voor verschillende onderdelen van de arm weergegeven, als ook specifiek op het schrijven gerichte oefeningen vermeld. Door middel van lesvoorbeelden wordt een en ander toegelicht.

Warm aanbevolen aan leerkrachten en therapeuten met betrekking tot het schrijfonderwijs.

Leren schrijven met LetterSchool

LetterSchoolLeren schrijven is een enorme uitdaging.

Ingewikkelde schrijftrajecten, lettervormen koppelen aan letterklanken en cijfers aan getalbegrip.Veel kinderen blijven lang de letters en cijfers spiegelen.

LetterSchool speelt hierop in met een fraaie app. Door een leuke game leren kinderen spelenderwijs en ontwikkelen al doende hun motoriek.

Groot voordeel is dat de app voor het schrijfproces uitsluitend gebruik maakt van visuele instructies. Dit maakt de app geschikt voor alle kinderen, ongeacht hun leerstijl.

LetterSchool is een leuke game waarin kinderen belangrijke schrijf vaardigheden oefenen door kijken, aanraken, overtrekken en schrijven.

Kijk voor meer info op de website van Letterschool.

Getallen tot 30

Het zal je verbazen hoeveel beelddenkers (ook in de hogere groepen!) de cijfers nog niet geautomatiseerd hebben. Ze hebben eenvoudig nog niet het juiste beeld bij sommige cijfers. Vaak wisselen ze cijfers om, of  worden ze gespiegeld. Het goed kunnen herkennen en schrijven van de cijfers is natuurlijk belangrijk!

In onderstaand document is het de bedoeling dat je begint bij 1. Eerst het cijfer op met de pijltjes overtrekken, dan het grijze cijfer daaronder en vervolgens de 1 zelf schrijven. Daarna verder met de 2.

Je kan de cijfers ook eens laten overtrekken met bijvoorbeeld een wiebelpen (te koop in speelgoedwinkels). Behalve de cijfers schrijven zou je de cijfers ook kunnen laten kleien.

Download het document: Schrijf de cijfers tot 30

Met links schrijven

Ik ben op dit moment het boek “Visual Spatial Learners” van Alexandra Shires Golon aan het lezen.

Al op de eerste bladzijde kom ik iets tegen waar ik even stil van word… Ze schrijft:

“Als ik een groep leraren begeleid vraag ik ze vaak een vakje te tekenen van 2×4 cm.  Dan vraag ik of ze de pen in hun niet-voorkeurhand te nemen en hun handtekening in het vakje te zetten. Ik hoor dan meestal een hoop gegrom en gezucht.

Dan vraag ik om feedback over hoe ze zich voelden op deze manier hun handtekening te zetten. “Raar”, “rommelig”, “niet fijn”, “oncomfortabel”.

Mensen die al eens een hun voorkeurshand of -arm gebroken hebben kunnen er al wel beter mee overweg dan degenen zonder die ervaring maar iedereen is het erover eens dat het niet hun beste werk was en zeker niet efficiënt.

Dit is hoe een beelddenker zich iedere dag voelt in een klas die zicht richt op woorddenkers en de talenten uit de linker-hersenhelft.

Slecht handschrift, mogelijk dysgrafie

Schrijven
Sommige kinderen schrijven erg langzaam of slordig. Hoe ze ook hun best doen, het komt niet goed en netjes op papier.  Het kost meer dan gewone inspanning om de lettervormen te automatiseren; de letters rollen nooit vanzelf uit hun pen.
Voor de beelddenkers is het wéér een extra stap in het denkproces (van beeld naar woord naar geschreven woord). Vanuit de beelden wordt de tekst als het ware vertaald naar wat er zou kunnen staan. De beelden verdringen de woorden.
Bij het opschrijven worden de woorden zacht mompelend gespeld en is het moeilijk de letters in de juiste volgorde neer te zetten. Ook zie je vaak dat er niet recht op de regel wordt geschreven en dat er grote verschillen zitten in de grootte van de letters. Vaak worden de letters eerder getekend dan geschreven.

Het ligt niet aan de motoriek!

Deze kinderen zijn vaak wel goed in tekenen. Een slecht handschrift heeft namelijk niets te maken met (fijne) motoriek. Schrijven is niet hetzelfde als bewegen; het is een nauwkeurige vaardigheid die hoofdzakelijk drie vingers gebruikt. Als een kind kan kleuren en tekenen kan het motorisch gezien ook schrijven.
Programma’s voor handschriftverbetering die zich zuiver op de motoriek richten brengen nauwelijks of geen verbetering tot stand. Ook de “schrijfdans” (met twee armen tegelijk bewegingen maken op grote vlakken op muziek) heeft jammer genoeg niet veel zin.
Laat kinderen die problemen hebben met schrijven veel op de computer werken! Dit gaat ze veel beter af; het kost ze veel minder energie zodat ze op dat moment kunnen focussen op wat op dat moment echt belangrijk is (de leerstof in plaats van het schrijven).

Mogelijke oorzaken van een slecht handschrift:

  • Niet schrijfrijp
  • Automatiseringsprobleem
  • Vermenging schriftsoorten
  • Slechte schrijfmethode

Niet schrijfrijp

Het kind is te vroeg begonnen met leren schrijven. Een kind moet “schrijfrijp zijn”.  Schrijfrijp betekent dat er voldoende hersenverbindingen aanwezig zijn om draairichtingsveranderingen, abstracte letterzones en het probleem van het translaterend bewegen te kunnen doorzien. Een kind is dus niet altijd “schrijfrijp” aan het begin van groep 3; dit kan getoetst worden door een “schrijfrijpheidstoets”.

Automatiseringsprobleem

Schrijven maar ook lezen, taal en rekenen zijn in groep 3 nog in een aanleerstadium. Schrijven is, net als lezen, taal en rekenen, een cognitieve vaardigheid. Wij verlangen van onze groep 3 kinderen dat ze twee dingen tegelijk automatiseren maar dit is praktisch onmogelijk! Denk eens aan je eerste autorijles: een inhoudelijk gesprek tijdens het sturen is dan ook nog geen optie! Gevolg hiervan is dat iedere letter steeds weer bedacht, getekend wordt.Bij de training “Ik leer anders” worden alle letters opnieuw opgeslagen in het hoofd. Door het visualiseren worden de letters geautomatiseerd en krijgt de leerling het makkelijker met schrijven.

P1220023Vermenging schriftsoorten

Omdat de kinderen nog niet kunnen schrijven in lusletters gebruiken ze tijdelijk een soort imitatie van de drukletter. Bij het overgaan naar de aan elkaar verbonden lusletters hebben vooral de zwakkere leerlingen het zwaar en mengen ze de diverse schriftsoorten door elkaar. Eventueel kun je ervoor kiezen een kind gewoon in blokletters te laten schrijven.

Goede schrijfmethode

In een goede schrijfmethode wordt veel aandacht gegeven aan de volgende zaken:
  • duidelijke en functionele lettervormgevingskennis: vertel over de vormgeving van de letters; het onderscheid tussen rechte en gebogen lijndelen, wáár letter uit- en invoegen en wat de verhoudingen zijn, zowel van de breedte-/hoogte als van de letterdelen onderling.
  • Gebruik vooral korte lussen! Door te lange lussen gaan de regels in elkaar haken en ziet het handschrift er minder goed uit.

Aanbevelingen:

Beelddenkende kinderen zijn gebaat bij:
  • voordoen: cijfers en letters zien ontstaan op het bord of op het beeldscherm
  • pijltjes:  het traject van de cijfers en letters aangeven door pijltjes
  • beeldhouwen van cijfers en letters met klei
  • afmaken van een letter of cijfer
  • gebruik maken van het PD Bord; een dubbelzijdig schoolbord ontwikkeld door Professor Mesker. Deze methode stimuleert hersenhelften actiever samen te werken. Meer informatie kun je vinden in het boek Dyslexie en touwtjespringen.
  • laat ze eventueel in blokletters schrijven, dat kost minder energie
  • laat ze zoveel mogelijk op de computer werken

Beeldmateriaal: Dianne Craft op Youtube